Denk niet! aan chocoladetaart..

Denk niet! aan chocoladetaart..

Grote kans dat je bij het lezen van de titel van dit artikel meteen een heerlijke zoete chocoladetaart voor je zag, en dat terwijl er stond dit juist niet te doen! Je hersenen reageerden dus precies tegenovergesteld dan dat jouw bedoeling was. Dit gebeurt je waarschijnlijk vaker dan je denkt. Stel je voor, je zit op de fiets en er ligt glas op de weg, je zegt nog tegen jezelf "niet door dat glas fietsen!' maar voor je het weet wordt je als door een magneet naar het glas getrokken en sta je met een lekke band. Weer een duidelijk voorbeeld van wat in de psychologie een ironisch effect wordt genoemd. Ironische effecten kunnen je gewenste gedrag dus in de weg zitten en komen dus niet van pas als je je bijvoordbeeld wilt houden aan een goed voornemen. Hoe werken die ironische effecten dan en wat kun je doen om ze te voorkomen?

Door: Jolan Schreuder

Zelfspraak

Ironische effecten hebben vaak te maken met zelfspraak. Zelfspraak is iets wat je eigenlijk de hele dag door doet, denk maar aan "niet vergeten straks boodschappen te doen' of "vandaag ga ik eens met de fiets naar kantoor'. Zelfspraak kan hardop uitgesproken worden of stil in gedachten blijven en kan je helpen om iets te herinneren of om jezelf aan te zetten tot bepaald gedrag. Je kan jezelf aanmoedigen om nog even door te gaan met sporten of jezelf toespreken om dat lekkere taartje vandaag toch maar te laten staan. Een handige tool dus om je eigen gedrag te sturen, maar doe dit wel op de juiste manier. Je kunt jezelf namelijk instructies geven via zelfspraak, maar zodra deze instructies negatief geformuleerd zijn komen de ironische effecten om de hoek kijken!

Dit niet!

Het is het einde van de middag en je begint flink trek te krijgen in iets lekkers. Je weet dat er nog een zak chips in de kast ligt, maar je zegt tegen jezelf: Ik neem geen chips, want ik zou vandaag gezond eten. Dit lijkt op het eerste gezicht te helpen, maar je blijft maar aan die lekkere zak chips denken. Door deze instructie aan jezelf, heb je het beeld van de zak chips in je hoofd geplaatst en krijg je alleen nog maar meer trek in chips. Absoluut niet wat je bedoeling was, er is hier dus sprake van een ironisch effect.

Wat dan?

Wat je in deze situatie ook had kunnen doen was tegen jezelf zeggen: Ik heb trek, dus neem ik een gezond stuk fruit. Deze instructie zorgt ervoor dat je aandacht wordt gericht op een gewenste actie, waardoor de kans een stuk groter is dat je deze ook zult uitvoeren. Het is dus van belang om zelfspraak te gebruiken, die gericht is op de gewenste actie en juist niet op het voorkomen van een ongewenste actie. Op deze manier kan je ervoor zorgen dat je de ironische effecten te slim af bent.

Conclusie

Kortom, zelfspraak kan zorgen voor het sturen van je aandacht en om dit gewenst gedrag te verkrijgen, is het belangrijk dat je je zelfspraak richt op hetgene wat je wilt bereiken. In bovenstaand voorbeeld heb je gezien hoe je op deze manier ongezond snacken kunt tegen gaan. Maar bedenk je ook eens of je de juiste zelfspraak gebruikt als je jezelf weer naar de sportschool probeert te krijgen!

http://www.performanceboost.nl

Geplaatst op 08 april 2014 door performanceboost